İhram Nasıl Giyilir ve Bağlanır? Erkek ve Kadınlar İçin Rehber

İhram nasıl giyilir sorusunun kısa cevabı şudur: erkekler belden aşağıyı örten izar ile üst bedene alınan rida adlı iki parça dikişsiz örtüye bürünür, kadınlar ise tesettüre uygun normal kıyafetleriyle ihrama girer. Bu rehberde örtünün adım adım nasıl sarıldığını, ihramın altına neyin giyilip giyilemeyeceğini, terlik ve aksesuar seçimini, kadınların ihram kıyafetini, mikat öncesi hazırlığı, ihram bezinin seçimiyle bakımını ve tavafta uygulanan ızdıbayı Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu fetvaları ile TDV İslâm Ansiklopedisi’ne dayanarak anlattık. Hükümlerde Hanefî mezhebi esas alınmış, görüş farkı bulunan konular ayrıca belirtilmiştir.

İhram Nedir? Kıyafet mi, Hâl mi?

İhram, fıkıh terimi olarak hac veya umreye niyet eden kişinin diğer zamanlarda helal olan bazı davranışları, ibadetini tamamlayıncaya kadar kendine haram kılmasıdır; ihrama giren kişiye muhrim denir. Din İşleri Yüksek Kurulu’nun tanımına göre Hanefî mezhebinde ihramın rüknü niyet ve telbiyedir; Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde ise niyet rükün, telbiye sünnettir. Türkçede “ihrama girmek” denince akla gelen beyaz dikişsiz örtüler, bu hâlin erkekler için dışa yansıyan kıyafetidir.

Bu ayrım uygulamada önemlidir. Örtüleri evde, otelde ya da havalimanında giymek mümkündür; niyet ve telbiye ise mikat sınırı geçilmeden yapılır. Niyetin nasıl yapılacağını ve okunacak sözleri ihram niyeti yazımızda ayrıca ele aldık. Bu yazıda ise işin daha çok “giyinme” tarafına odaklanıyoruz.

İhram örtüsü neden dikişsizdir?

Erkeklerin ihramda dikişli elbise giymemesi, Hz. Peygamber’in ihramlının giyemeyeceği elbiseleri sayarak öğrettiği uygulamaya dayanır (Buhârî, Müslim). Buradaki “dikişli” ifadesi, bedene veya bir uzva göre biçilip dikilmiş elbise anlamındadır; ihramlı erkeklere yasak olan dikiş değil dikişli elbisedir. Bu sebeple yamalı ya da kenarı dikişle toplanmış izar ve rida giymekte de sakınca yoktur.

Erkekler İçin İhram Nasıl Giyilir?

Erkek ihramı iki parçadan oluşur: belden aşağıyı örten parçaya izar, omuzları ve üst bedeni örten parçaya rida denir; bu örtülerin beyaz, yeni ya da yıkanmış olması müstehaptır. Aşağıda ihram nasıl giyilir erkekler için adım adım anlattık; bu adımları otelde ya da evde bir kez prova etmeniz, mikat öncesinde telaşa düşmemeniz için büyük kolaylık sağlar.

1. Temizlenin ve gusledin Tırnaklarınızı kesip istenmeyen tüyleri temizleyin; ardından gusledin. İhrama girmek için gusletmek sünnettir; gusül yapılamazsa abdest alınır.
2. Dikişli kıyafetleri çıkarın Kurulandıktan sonra üzerinizdeki bütün dikişli kıyafetleri çıkarın; dilerseniz bedeninize koku sürün, örtülere sürmeyin.
3. İzarı belinize sarın Örtüyü uzun kenarı yatay olacak şekilde arkanızdan belinize getirin; alt kenarın diz kapaklarının altına indiğinden emin olun.
4. Üst kenarı kıvırarak sabitleyin Bir ucu karnınızın önüne getirip diğer ucu üzerine sarın, üst kenarı göbek hizasında birkaç kez içe kıvırın.
5. Kemeri takın İhram kemerini izarın üzerine takıp tokasını sıkın; kemer hem örtüyü tutar hem de pasaport ve kart için cep işlevi görür.
6. Ridayı omuzlarınıza alın İkinci örtüyü şal gibi sırtınızdan iki omzunuza alın ve uçlarını önde birleştirin.
7. Kontrol edin ve namaz kılın Birkaç adım atıp eğilerek örtünün kaymadığını kontrol edin; kerahet vakti değilse iki rekât ihram namazı kılın.

İhram nasıl bağlanır, düğüm atılır mı?

İzarı sabitlemek için uçları düğümlemek yerine kıvırarak sarmak ve üzerine kemer takmak tavsiye edilir. İhram kıyafetinin uçlarını bağlamak ya da iğneyle tutturmak fıkıh kaynaklarında genelde mekruh görülmüş, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde izar için caiz kabul edilmiştir. Bu görüş farkı sebebiyle en pratik ve tereddütsüz çözüm kemerdir. Rida için de düğüm atmak yerine uçları elle tutmak ya da omuz üzerine atmak yeterlidir.

İhram kemeri kullanmak caiz mi?

Evet, ihramlının kemer kullanması caizdir ve ceza gerektirmez. Din İşleri Yüksek Kurulu, ihramlı kimsenin gözlük, saat, kemer ve toka gibi aksesuarları takmasının ya da baş ve yüz dışındaki bir yerinde atel, bandaj gibi sargı malzemeleri kullanmasının ihram yasağı kapsamına girmediğini belirtir. Kemerin dikişli olması da sorun oluşturmaz; önemli olan, kemerin izarın üzerine takılması ve bir elbise gibi bedeni sarmamasıdır.

İhramın Altına Ne Giyilir?

Erkekler için cevap açıktır: ihram örtülerinin altına dikişli hiçbir kıyafet giyilmez. Bu durum başta tuhaf gelse de kalın dokulu, iyi sarılmış bir izar ve kemer ile gün boyunca rahatça hareket edilebilir. Kadınlar ise dikişli elbise, çorap ve ayakkabı giyebildiği için bu yasağın muhatabı değildir.

İhramın altına iç çamaşırı giyilir mi?

Hayır, erkekler ihramlıyken iç çamaşırı, tayt veya şort gibi dikişli bir kıyafet giyemez. Unutularak ya da bilinmeyerek giyilirse fark edildiği anda çıkarılmalıdır. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre ihramlı kimsenin bir gündüz veya bir gece süresince dikilmiş elbise veya iç çamaşırı giymesi durumunda dem, yani küçükbaş hayvan kurban etmesi gerekir; giyim süresi bir gündüz veya bir geceden az olursa sadaka-i fıtır verir. Yasakların tamamını ve cezalarını ihram yasakları yazımızda derledik.

Uzun yürüyüşlerde bacak içlerinde oluşabilecek pişik ve sürtünme için kokusuz bir pişik kremi ya da vazelin kullanmak iyi bir çözümdür. İzarı yeterince geniş seçmek ve alt kenarını dizlerin biraz altına indirmek de sürtünmeyi azaltır.

İhramlıyken hangi terlik veya ayakkabı giyilir?

İhramlı erkeğin topuklarının ve aşık kemiklerinin açık olması, ayakların üst kısmının da tam örtülmemesi gerekir; bu sebeple ayak üstünü tam kapatmayan, arkası açık ya da arkası kayışlı terlik ve sandalet giyilir. Bunları giyme imkânı olduğu hâlde normal ayakkabı giyen kişi ihram yasağı işlemiş olur; cezası da giyme süresine göre değişir: bir gündüz veya geceden az giymişse sadaka, bir gündüz veya gece giymişse dem gerekir. Mescid-i Harâm’ın zemini uzun süre yürümeyi gerektirdiğinden tabanı yumuşak, kaymayan ve önceden alışılmış bir terlik seçmek ayak yaralarının önüne geçer.

Varis çorabı, korse veya hasta bezi kullanılabilir mi?

Bu ürünlerin hükmü, giysi gibi kullanılıp kullanılmadıklarına göre değişir. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre mazereti olan ihramlının giydiği varis çorabı normal bir çorap gibi ayağa giyiliyorsa giysi sayılır ve ceza gerektirir; ancak ayağın veya bacağın bir kısmını örtüyorsa sargı hükmünde olduğundan herhangi bir ceza gerekmez. Mazeret sebebiyle giyen kişi, giyim süresi bir gündüz veya geceyi bulursa dem, üç gün oruç veya altı fakire birer fitre miktarı sadaka seçeneklerinden birini tercih ederek fidye öder. Sağlık sorununuz varsa yola çıkmadan önce durumunuzu Diyanet’in güncel fetvalarına danışarak öğrenmeniz en doğrusudur.

Kadınlar İhrama Nasıl Girer?

Kadınlar için özel bir ihram örtüsü yoktur; kadınların ihrama girdikten sonra bürünmesi gereken ayrı bir kıyafet bulunmaz, yalnızca yüzlerini açık tutmaları yeterlidir. Bu sebeple kadınlar tesettüre uygun, bol kesimli ve rahat hareket etmeye elverişli normal kıyafetleriyle ihrama girer; dikişli elbise, çorap ve kapalı ayakkabı giyebilirler. Kadınların umre yolculuğuna dair diğer konuları kadınlar için umre rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.

Uygulamada saçların dökülmemesi için başörtüsünün altına bone takmak, uzun süre yürürken rahat eden kapalı ve bağcıksız ayakkabılar tercih etmek, sıcaktan korunmak için ince ve açık renkli kumaşlar seçmek faydalıdır. Kadınların ihramında kokulu parfüm, deodorant ve krem kullanılmaz; bu konuda erkeklerle aynı kurallara tabidirler.

Kadınlar ihramda beyaz giymek zorunda mı?

Hayır, kadınların ihramda beyaz giymesi zorunlu değildir; tesettüre uygun ve dikkat çekmeyen her renk giyilebilir. Birçok kadının beyaz ya da açık renk tercih etmesi, sıcak iklim ve kalabalık grup içinde birbirini kolay bulma gibi pratik sebeplerle ilgilidir.

Kadınlar ihramlıyken elbisesini değiştirebilir mi?

Evet. Din İşleri Yüksek Kurulu, hac veya umre için ihrama giren kadınların elbiselerini çıkarmalarında ya da değiştirmelerinde herhangi bir sakınca bulunmadığını belirtir. Bu nedenle uzun programlarda yedek bir ferace veya elbise bulundurmak, sıcak havada rahat etmenin en kolay yoludur; değiştirilen kıyafetin de kokusuz olmasına dikkat edilir.

Kadınlar ihramda eldiven giyebilir mi?

Bu konuda mezhepler arasında görüş farkı vardır. Hanefî fakihleri, kadının ihramının yüzünde olduğunu bildiren rivayete dayanarak eldiven giymesinde sakınca görmezken Mâlikî ve Hanbelî mezhepleriyle Şâfiî mezhebindeki muteber görüşe göre kadınların eldiven giymesi sakıncalıdır. Zorunlu bir ihtiyaç yoksa elleri açık bırakmak ihtiyatlı bir tercihtir; kendi durumunuza uygun hükmü öğrenmek için Diyanet’in güncel fetvalarına başvurabilirsiniz.

Kadınlar ihramda yüzünü örtebilir mi?

İhramlı kadının yüzünü, örtünün yüze doğrudan temas edeceği şekilde kapatması ihram yasakları arasındadır; bununla birlikte ihtiyaç duyulduğunda yüzün örtülmesi caiz görülmüştür. Güneşten ya da kalabalıktan korunmak isteyenler siperli bir şapka veya başlık üzerinden, yüze değmeyecek şekilde örtü sarkıtabilir.

İhrama Girmeden Önce Yapılacak Hazırlıklar

İhram örtüsünü giymeden önceki birkaç adım, hem sünnete uygun davranmanızı hem de ihram süresince rahat etmenizi sağlar. Aşağıdaki listeyi yolculuktan bir gün önce gözden geçirebilirsiniz:

• Tırnakları kesmek, bıyığı düzeltmek ve istenmeyen tüyleri temizlemek
• Gusletmek; mümkün değilse abdest almak
• İhrama girmeden önce dilerse bedene koku sürmek; ancak örtülere koku sürmemek
• Kokusuz sabun, şampuan, deodorant ve ıslak mendili ayrı bir çantada hazırlamak
• İhram kemerine pasaport, telefon ve kartları yerleştirmek
• Kerahet vakti değilse iki rekât ihram namazı kılmak
• Yedek bir ihram takımını el bagajına koymak

Kokusuz bakım ürünleri, ihram takımı ve kemer gibi ihtiyaçlarınızı umre eşyaları sayfamızdan temin edebilirsiniz. Bavulunuza koymanız gereken diğer kalemler için umre eşya listesi yazımıza göz atabilirsiniz.

İhram namazı nasıl kılınır?

İhrama girecek kişinin iki rekât ihram namazı kılması sünnettir; kerahet vaktiyse bu namaz kılınmaz. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre namazın birinci rekâtında Fâtiha’dan sonra Kâfirûn, ikinci rekâtında İhlâs sûrelerinin okunması faziletlidir; mikat mahallinde kılınamazsa Mekke’ye gelindikten sonra da kılınabilir ve bunun için maddi bir ceza gerekmez. İçinde bulunulan vaktin farz namazı da bu iki rekâtın yerine geçer.

İhramlıyken şapka veya şemsiye kullanılabilir mi?

Erkekler ihramlıyken başlarını şapka, takke veya sarık gibi başa giyilen bir şeyle örtemez; buna karşın şemsiye kullanmak fakihlerin çoğunluğuna göre caiz kabul edilmiştir. Mekke’nin yaz sıcağında şemsiye, ihramlı erkekler için en pratik korunma yoludur. Gölgelik ya da çadır altında durmak da yasak değildir.

İhram Nerede Giyilir? Mikat ve Uçak Düzeni

İhram örtüsü mikat sınırından önce herhangi bir yerde giyilebilir: evde, otelde, havalimanında ya da mikat mescidinde. Belirleyici olan örtünün giyildiği yer değil, niyet ve telbiyenin mikat sınırı geçilmeden yapılmasıdır. Uçağın dar koridorunda ve kalabalık tuvaletlerinde örtü değiştirmek oldukça zordur; bu nedenle örtüleri kalkış havalimanında giymek, niyeti ise uçak mikat hizasına yaklaşırken yapmak en pratik yoldur.

Mikat yerleri, Hz. Peygamber tarafından geldikleri yöne göre belirlenmiştir. Din İşleri Yüksek Kurulu’nun aktardığı rivayete göre bu noktalar şunlardır:

• Zülhuleyfe: Medine yönünden gelenler için; bugün Ebyar Ali olarak bilinir.
• Cuhfe: Şam yönünden gelenler için; Türkiye’den hava yoluyla gelenlerin çoğu bu hizadan geçer.
• Karnülmenâzil: Necid yönünden gelenler için.
• Yelemlem: Yemen yönünden gelenler için.
• Zâtüırk: Irak yönünden gelenler için.

Yolu bu noktalardan geçmeyen yolcu, bunların hizasına geldiğinde ihrama girer. Önce Medine’ye gidip oradan Mekke’ye geçecek olanlar ise Türkiye’den normal kıyafetleriyle yola çıkar ve ihrama Medine yolundaki Zülhuleyfe mikatında girer. Programınızın hangi şehirle başladığını öğrenmek, ihram örtüsünü el bagajına mı yoksa valize mi koyacağınızı belirler. Umre ve hac programlarının akışını umre nasıl yapılır ve hac nasıl yapılır rehberlerimizde adım adım bulabilirsiniz.

Cidde’de ihrama girilebilir mi?

Hayır. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre Cidde, âlimlerin çoğunluğunca Hill bölgesinden (mikat sınırının içinden) sayıldığı için mikat dışından gelenler orada ihrama giremez; ister deniz ister hava yoluyla kuzey ve batı istikametinden gelenlerin Cuhfe hizasını geçmeden ihrama girmesi gerekir. Bu yüzden doğrudan Cidde’ye uçan yolcuların ihram örtüsünü yanlarında bulundurması ve kabin ekibinin mikat anonsunu dikkatle takip etmesi gerekir.

Çocuklar ihram giyer mi?

Ergenlik çağına girmemiş çocuklar da ailelerinin yardımıyla ihrama girebilir; erkek çocuklara küçük boy ihram takımı giydirilir, kız çocukları ise normal ve örtülü kıyafetleriyle ihrama girer. Çocukların ihram yasaklarını tam olarak gözetmesi beklenmediğinden ebeveynlerin sabırlı ve anlayışlı davranması, çocuğu yormayacak bir düzen kurması yeterlidir.

İhram Elbisesi Nasıl Giyilir? Kumaş ve Ölçü Seçimi

İhram elbisesi nasıl giyilir sorusunun cevabı kumaşla da yakından ilgilidir: doğru dokuma ve doğru ölçü, örtünün gün boyu yerinde durmasını sağlar. Seçim; yolculuğun mevsimine, terleme durumunuza ve ne kadar süre ihramlı kalacağınıza göre değişir. Aşağıdaki tablo yaygın seçenekleri özetler:

İhram örtüsünün beyaz olması müstehaptır; saydam olmaması ise ıslandığında ve terlendiğinde avret yerinin görünmemesi açısından önemlidir. Satın almadan önce örtüyü ışığa tutarak kontrol etmek iyi bir yöntemdir. Hangi mevsimde yola çıkacağınıza karar verirken umreye ne zaman gidilir yazımızdaki sezon karşılaştırması yol gösterir.

Ölçü seçimi de en az kumaş kadar önemlidir. Uzun boylu ya da iri yapılı yolcular için standart ölçüdeki izar, belde yeterince sarılamayabilir ve yürürken açılabilir. Bu nedenle mümkünse örtüyü satın almadan önce belinize sararak denemenizi, kısa boylu yolcuların ise yere sürtünmeyecek bir boy tercih etmesini öneririz. Yolculuk boyunca en az iki takım bulundurmak, yıkama ve beklenmedik kirlenmelerde işinizi kolaylaştırır.

İhram nasıl yıkanır?

İhram örtüsü ihramlıyken de yıkanabilir ve değiştirilebilir; bunda bir sakınca yoktur. Din İşleri Yüksek Kurulu kokusuz temizlik malzemeleri kullanılmasını tavsiye etmekle birlikte, kokulanma amacı taşımadan kullanılan kokulu sabun, deterjan veya ıslak mendil gibi ürünlerin ceza gerektirmediğini belirtir. En pratik çözüm, kokusuz sabunla elde yıkayıp gölgede kurutmak ya da yedek takımla değiştirmektir.

Tavafta İhramın Düzeni: Izdıba

Izdıba, ihram örtüsünün üst parçası olan ridanın bir ucunu sağ koltuk altından geçirip sol omuz üzerine atmak, böylece sağ omuz ve kolu açık bırakmaktır. Hanefî ve Şâfiî mezheplerine göre ardından sa’y yapılacak bütün tavaflarda ızdıba sünnettir; umre tavafı bunların başında gelir. Uygulama yalnız erkeklere aittir, çünkü ihram örtüsü giymek erkeklere hastır.

Tavaftan sonra ızdıbaya devam etmenin ve tavaf namazını bu hâlde kılmanın dinî bir dayanağı yoktur; hatta güneş yanığı tehlikesi varsa bunun mekruh olduğunu söyleyenler olmuştur. İhramı giydiğiniz andan itibaren ızdıbaya geçmek sık yapılan bir hatadır; sünnet olan, bunu tavafa başlarken yapmak ve tavaf bitince ridayı iki omzu örtecek şekilde düzeltmektir. Tavafın uygulamalı ayrıntılarını tavaf nasıl yapılır yazımızda adım adım anlattık.

İhram Giyiminde Ceza Gerektiren ve Gerektirmeyen Durumlar

Giyimle ilgili ihlallerin cezası, Hanefî mezhebine göre büyük ölçüde sürenin uzunluğuna bağlıdır. Aşağıdaki tablo, Din İşleri Yüksek Kurulu fetvalarındaki ifadelerle sık karşılaşılan durumları özetler:

İhram Giyerken Sık Yapılan Hatalar

Küçük bir hazırlıkla önlenebilecek bazı hatalar, ihram süresini gereğinden zor hâle getirebilir. En sık karşılaşılanları şöyle sıralayabiliriz:

• İzarı gevşek sarıp kemer kullanmamak ve yürürken örtünün kaymasına yol açmak
• Örtünün alt kenarını dizlerin üzerinde bırakmak
• İhramın altına unutkanlıkla iç çamaşırı veya şort giymek
• Uyurken battaniyeyi başa ve yüze çekmek
• Kokulu ıslak mendil veya parfümlü krem kullanmak
• Ayağı tamamen saran spor ayakkabıyla yürümek
• Tavaf başlamadan ızdıbaya geçip gün boyunca sağ omzu açık bırakmak

İhramı Doğru Giymek Yolculuğu Kolaylaştırır

İhramı doğru giymek, umrenin geri kalanını huzur ve rahatlık içinde yaşamanın ilk adımıdır. Örtünün nasıl sarıldığını bilen bir yolcu, mikat anını telaşla değil huzurla karşılar; kalabalıkta örtüsünü düzeltmekle değil, duasıyla meşgul olur. RotaNur olarak umre turlarımızda yola çıkmadan önce ihram provası ve menasik bilgilendirmesi yapıyor, mikat anında da yolcularımızın yanında oluyoruz.

Programınıza, mevsime ve bütçenize uygun seçeneği birlikte belirlemek, aklınıza takılan soruları yanıtlamak için iletişim sayfamızdan ekibimize her zaman ulaşabilirsiniz. Rabbim yolunuzu açık, ibadetinizi kabul eylesin.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

Bu yazı, aşağıdaki kaynaklar esas alınarak RotaNur editörlüğünce hazırlanmıştır. Dinî hükümlerde Diyanet İşleri Başkanlığı yaklaşımı ve Hanefî mezhebi esas alınmıştır; kişisel durumunuza ilişkin sorularda Diyanet’in güncel fetvalarına, seyahat ve giriş kuralları değişebileceğinden yola çıkmadan önce resmî kaynaklara başvurunuz.

1. Salim Öğüt, “İhram”, TDV İslâm Ansiklopedisi, 2000. islamansiklopedisi.org.tr. Erişim: 17.09.2026.
2. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “İhram ne demektir?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
3. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “İhram namazının hükmü nedir?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
4. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “İhramlının gözlük, saat, kemer, toka vb. aksesuarlar takması veya atel, bandaj gibi sargı malzemeleri kullanması ceza gerektirir mi?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
5. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “İhramlı kimsenin dikilmiş elbise veya iç çamaşırı giymesi durumunda ne yapması gerekir?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
6. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “İhramlı kişinin giymesi gereken ayakkabı nasıl olmalıdır? Bu kimse ökçesi kemerli terlik giyebilir mi?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
7. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “İhramlı erkeğin varis çorabı giymesinin hükmü nedir?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
8. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “Bir kadın ihramlı iken elbise değiştirebilir mi?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
9. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “Âfâkîler Cidde’de ihrama girebilir mi?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
10. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “İhramlı kimse banyo yaparken ve çamaşır yıkarken sabun veya deterjan kullanabilir mi?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
11. Salim Öğüt, “Iztıbâ'”, TDV İslâm Ansiklopedisi, 1999. islamansiklopedisi.org.tr. Erişim: 17.09.2026.
12. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “İhramlı kimsenin tıbbî maske takması ceza gerektirir mi?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.