Camiye Girerken Okunacak Dua ve Camiden Çıkarken Okunacak Dua: Okunuşu, Anlamı ve Tahiyyetü’l-Mescid

Camiye girerken okunacak dua, Hz. Peygamber’in mescide her girişinde okuduğu rivayet edilen kısa bir duadır: “Allah’ım, bana rahmetinin kapılarını aç.” Camiden çıkarken ise “Allah’ım, senden lütfunu istiyorum” denir. Bu iki cümle, mescide girişin bir ibadete başlangıç, çıkışın ise dünyaya dönüş olduğunu hatırlatır. Bu yazıda camiye girerken ve camiden çıkarken okunacak duaların Arapça okunuşunu ve Türkçe anlamını hadis kaynaklarıyla birlikte veriyor; sağ ayakla girme, besmele ve salavat, tahiyyetü’l-mescid namazı, kerahet vakitleri, Mescid-i Haram’a ve Mescid-i Nebevî’ye girişteki farklılıklar ile cami adabını sırasıyla anlatıyoruz. Umre ve hac yolculuğunda bu dualar günde beş kez, Harem’in kapılarında okunacağı için ezberlenmesi kolay ve kısa metinler seçildi.

Camiye Girerken Okunacak Dua Nedir?

Camiye girerken okunan duanın aslı, Ebû Humeyd ya da Ebû Üseyd’den (r.a.) nakledilen şu hadistir: “Biriniz mescide girdiğinde ‘Allâhümme’ftah lî ebvâbe rahmetik’ desin; çıktığında da ‘Allâhümme innî es’elüke min fadlik’ desin” (Müslim, Müsâfirîn 68; Ebû Dâvûd, Salât 18). Duadan önce besmele çekmek ve Hz. Peygamber’e salât ve selam getirmek de aynı konudaki başka rivayetlerde yer alır. Duanın belirli bir kapıda, belirli bir ses tonuyla okunması şart değildir; kapının eşiğinde, içinden ya da sessizce söylenmesi yeterlidir. Mescide sağ ayakla girmek, çıkarken sol ayakla başlamak da sünnettir; Enes b. Mâlik’ten (r.a.) “Mescide girerken sağ ayakla başlaman, çıkarken de sol ayakla başlaman sünnettendir” sözü nakledilir (Hâkim, el-Müstedrek). Böylece camiye giriş dört adımda tamamlanır: sağ ayak, besmele ve salavat, rahmet duası, ardından tahiyyetü’l-mescid namazı. Bu düzenin tamamı bir dakikadan az sürer; ancak mescide “girmiş olmak” ile “edeple girmek” arasındaki farkı bu bir dakika belirler. Umre ve hacda Mescid-i Haram’ın ve Mescid-i Nebevî’nin kapılarından günde beş kez geçileceği için dua, yolculuktan önce ezberlenmelidir.

Okunuşu: Bismillâhi ve’s-salâtü ve’s-selâmü alâ Rasûlillâh. Allâhümme’ftah lî ebvâbe rahmetik.

Anlamı: Allah’ın adıyla; salât ve selam Allah’ın Resûlü’ne olsun. Allah’ım, bana rahmetinin kapılarını aç.

Camiye Girerken Okunan Duanın Rivayetleri

Kaynaklarda camiye girerken okunan dua için birkaç rivayet vardır ve hepsi birlikte de okunabilir. Ebû Dâvûd’un naklettiği rivayette Hz. Peygamber mescide girerken önce şeytandan Allah’a sığınırdı: “Eûzü billâhi’l-azîm ve bi-vechihi’l-kerîm ve sultânihi’l-kadîm mine’ş-şeytâni’r-racîm” (Yüce Allah’a, O’nun kerîm zâtına ve ezelî hükümranlığına sığınarak kovulmuş şeytandan korunmasını dilerim). Hadiste bu duayı okuyan kimse için şeytanın “Bu kişi bütün gün benden korundu” dediği anlatılır (Ebû Dâvûd, Salât 18). Hz. Fâtıma’dan (r.a.) gelen rivayette ise Hz. Peygamber mescide girerken “Bismillâh, ve’s-selâmü alâ Rasûlillâh. Allâhümme’ğfir lî zünûbî ve’ftah lî ebvâbe rahmetik” (Allah’ın adıyla; selam Allah’ın Resûlü’ne olsun. Allah’ım, günahlarımı bağışla ve bana rahmetinin kapılarını aç) der; çıkarken aynı cümleyi “rahmet” yerine “fadl” (lütuf) kelimesiyle tekrarlardı (Tirmizî, Salât 117; İbn Mâce, Mesâcid 13). Diyanet İşleri Başkanlığı’nın dua kitaplarında bu rivayetler birleştirilerek besmele, salavat, istiğfar ve rahmet duası art arda verilir; hangisini okuduğunuzdan bağımsız olarak, mescide Allah’ın rahmetini umarak girmek duanın özüdür. Rivayetler arasındaki küçük lafız farkları, sahâbenin Hz. Peygamber’den farklı zamanlarda işittiği biçimleri yansıtır; hepsi sahih kaynaklarda yer aldığı için hangisi okunursa okunsun sünnete uyulmuş olur. Ezberi kolaylaştırmak için kısa olanı (rahmet duası) ile başlamak, sonra istiaze ve istiğfar cümlelerini eklemek yeterlidir.

Camiden Çıkarken Okunacak Dua

Camiden çıkarken okunan dua, girişteki duanın karşılığıdır: “Allâhümme innî es’elüke min fadlik” (Allah’ım, senden lütfunu istiyorum) (Müslim, Müsâfirîn 68). Ebû Hüreyre’den (r.a.) gelen rivayette çıkarken buna “Allâhümme’sımnî mine’ş-şeytâni’r-racîm” (Allah’ım, beni kovulmuş şeytandan koru) cümlesi eklenir (İbn Mâce, Mesâcid 13). Camiden sol ayakla çıkılır, besmele ve salavat yine söylenir. Bu düzen, mescitten çıkanın hemen dünya işine dalmadan önce Allah’ın lütfunu, yani helal rızkı ve korunmayı istemesi anlamına gelir; Cum’a sûresinin “Namaz kılınınca yeryüzüne dağılın ve Allah’ın lütfundan isteyin” (Cum’a, 62/10) ayetiyle aynı kelime kullanılır.

Okunuşu: Bismillâhi ve’s-salâtü ve’s-selâmü alâ Rasûlillâh. Allâhümme innî es’elüke min fadlik. Allâhümme’sımnî mine’ş-şeytâni’r-racîm.

Anlamı: Allah’ın adıyla; salât ve selam Allah’ın Resûlü’ne olsun. Allah’ım, senden lütfunu istiyorum. Allah’ım, beni kovulmuş şeytandan koru.

Girerken neden “rahmet”, çıkarken neden “lütuf” istenir?

Âlimler bu farkı şöyle açıklar: Mescide giren kişi namaz, zikir ve Kur’an ile Allah’a yaklaşmak üzere gelmiştir; bu yüzden rahmet kapılarının açılmasını ister. Mescitten çıkan ise rızkını aramak üzere dünyaya dönmektedir; Kur’an’da helal kazanç “Allah’ın lütfu” (fadl) diye anıldığı için çıkarken lütuf istenir. Böylece Müslüman, ibadeti ve çalışmayı aynı duanın iki yarısı olarak görür.

Tahiyyetü’l-Mescid: Camiye Girerken Kılınan Namaz

“Camiye girerken kılınan namaz” diye aranan namazın adı tahiyyetü’l-mescid, yani “mescidi selamlama” namazıdır. Ebû Katâde’den (r.a.) nakledilen hadiste Hz. Peygamber “Biriniz mescide girdiğinde, iki rekât namaz kılmadan oturmasın” buyurmuştur (Buhârî, Salât 60; Müslim, Müsâfirîn 69). Bu namaz iki rekâttır, Hanefî mezhebine göre sünnettir ve mescide girer girmez, oturmadan önce kılınır. Vakit namazının sünneti ya da farzı kılınırsa tahiyyetü’l-mescid ayrıca kılınmaz; çünkü mescide girince kılınan ilk namaz onun yerine geçer. Cemaat farz namaza durmuşsa cemaate katılmak tahiyyeden önceliklidir; ezan okunuyorsa önce ezan dinlenip cevap verilir, sonra namaza durulur. Mescide birkaç kez girip çıkan kişi için her girişte tahiyye kılmak gerekmez; Hanefî âlimler günde bir kez kılmayı yeterli görmüştür. Cuma günü hutbe okunurken tahiyyetü’l-mescid Hanefîlere göre kılınmaz, oturulup hutbe dinlenir; Şâfiîler ise kısa tutmak şartıyla kılınmasını uygun görür. Niyet, “Tahiyyetü’l-mescid namazına” biçiminde içten yapılır; okunacak sûrelerde bir sınırlama yoktur.

Tahiyyetü’l-mescid ne zaman kılınmaz?

Nafile namazın mekruh olduğu üç vakitte tahiyyetü’l-mescid de kılınmaz: sabah namazından sonra güneş doğuncaya kadar, güneş tam tepedeyken (zeval vakti) ve ikindi namazından sonra güneş batıncaya kadar. Bu vakitlerde mescide giren kişi oturmadan önce kısa bir zikir ya da salavatla mescidi selamlayabilir. Kadınlar için de hüküm aynıdır; mescide giren kadın oturmadan iki rekât kılar.

Mescid-i Haram’a Girerken: Dua, Tavaf ve Tahiyye

Mescid-i Haram’a girerken de aynı dua okunur; ancak iki fark vardır. Birincisi, Mescid-i Haram’a girip Kâbe’yi ilk gören kişi orada durup dua eder; bu anın duası ve adabı Kâbe’yi görünce okunacak dua yazımızda anlatılır. İkincisi, Mescid-i Haram’ın tahiyyesi tavaftır: umre ya da hac için tavaf yapacak kişi tahiyyetü’l-mescid namazı kılmaz, doğrudan tavafa başlar ve tavafın ardından Makam-ı İbrahim’in arkasında iki rekât tavaf namazı kılar. Tavaf yapmayacaksa, örneğin yalnız vakit namazı için mescide girmişse, iki rekât tahiyyetü’l-mescid kılar. Mescid-i Haram’a Bâbüsselâm’dan girmek sünnete uygun görülmüştür, ancak bugün mescidin hangi kapısından girildiğinin bir önemi yoktur. Tavafın nasıl yapıldığını ve Mescid-i Haram’ın bölümlerini anlatan yazılarımız bu adımların ayrıntısını verir; umre boyunca okunacak diğer dualar için umrede okunacak dualar yazımıza bakabilirsiniz.

Mescid-i Nebevî’ye Girerken

Medine’de Mescid-i Nebevî’ye girerken de camiye giriş duası okunur; Hz. Peygamber’in mescidine girildiği için salât ve selam kısmı özellikle içten söylenir. Ziyaretçiler geleneksel olarak Bâbüsselâm’dan girer, mümkünse Ravza-i Mutahhara’da, değilse mescidin herhangi bir yerinde iki rekât tahiyyetü’l-mescid kılar, ardından Hz. Peygamber’in kabri önünde edeple durup selam verir ve Hz. Ebû Bekir ile Hz. Ömer’e selam verir. Ravza’da namaz kılmak için izin sistemi uygulandığından bu adım önceden alınan randevu saatine göre yapılır; ziyaretin duası ve adabı Ravza ziyareti duası ve Mescid-i Nebevî yazılarımızda anlatılıyor. Medine’de ziyaret edilen Kuba Mescidi için de aynı giriş duası okunur; Hz. Peygamber’in “Kim evinde abdest alıp Kuba Mescidi’ne gider ve orada namaz kılarsa umre sevabı alır” buyurduğu rivayet edilir (Tirmizî, Salât 125; İbn Mâce, İkâme 197); Kuba Mescidi yazımızda bu ziyaretin ayrıntıları var.

Camiye Giriş Adabı: Abdest, Kıyafet ve Koku

Kur’an, “Ey Âdemoğulları! Her mescide gidişinizde ziynetinizi takının” (A’râf, 7/31) buyurur; bu ayet, mescide temiz ve düzgün kıyafetle gitmeyi emreder. Camiye abdestsiz girmek caizdir, ancak namaz için abdest gerekeceğinden abdestli girmek ve hazır bulunmak tercih edilir; cünüp, hayız ve nifas hâlindekilerin ise zaruret olmadıkça mescitte durmaları uygun görülmez. Hz. Peygamber, soğan ya da sarımsak yiyen kimsenin kokusu geçene kadar mescide yaklaşmamasını istemiştir (Buhârî, Ezân 160; Müslim, Mesâcid 73); bu hüküm sigara ve ter kokusu gibi cemaati rahatsız eden her koku için geçerli sayılır. Cuma günü gusletmek, güzel koku sürünmek ve mescide erken gitmek sünnettir. Camiye girerken yapılacaklar kısaca şöyledir:

1. Ayakkabıları kapıda çıkarıp raflara ya da poşete koyun; başkasının yolunu kapatmayın.
2. Sağ ayakla girin; besmele, salavat ve rahmet duasını okuyun.
3. Telefonu sessize alın; mescide girmeden önce ses ve titreşimi kapatın.
4. Oturmadan önce iki rekât tahiyyetü’l-mescid kılın (kerahet vakti değilse).
5. Safların önünden geçmeyin; namaz kılanın önünden geçmek yerine dolaşarak yer bulun.

Camide ve Çıkarken Dikkat Edilecekler

Mescitte yüksek sesle konuşmak, alışveriş ya da dünya işi konuşmak, kayıp ilanı vermek ve namaz kılanları rahatsız etmek hoş görülmez; Hz. Peygamber, mescitte kayıp eşyasını arayan kimseye “Allah sana onu geri vermesin” denmesini söylemiştir (Müslim, Mesâcid 79). Kur’an okuyan, zikir yapan ya da namaz kılan kimsenin yanında sessiz kalınır, saf düzeni bozulmaz, ön saflar boş bırakılmaz. Çocukları camiye alıştırmak güzeldir; ancak koşup bağırmalarına izin verilmez ve küçük çocuklar ebeveynin yanında oturtulur. Çıkarken sol ayakla çıkılır, lütuf duası okunur, imkân varsa sadaka kutusuna bir şey bırakılır. Umre ve hacda mescitten çıkarken kapı numarasını ve kalınan oteli hatırlamak, kalabalıkta kaybolmamak için pratik bir adaptır. Camiye giriş ve çıkış adabını özetleyen liste:

• Girerken sağ ayak, çıkarken sol ayak; her ikisinde besmele ve salavat.
• Girerken rahmet duası, çıkarken lütuf ve şeytandan korunma duası.
• Oturmadan önce tahiyyetü’l-mescid; Mescid-i Haram’da tavaf onun yerine geçer.
• Temiz kıyafet, güzel koku, sessiz telefon; soğan ve sarımsak kokusuyla gelmemek.
• Namaz kılanın önünden geçmemek, safları düzgün tutmak, mescitte yüksek sesle konuşmamak.

Camiye Giriş ve Çıkış Duaları: Özet Tablo

Dua Türkçe Okunabilir mi?

Evet. Camiye girerken ve çıkarken okunan dualar namazın bir parçası olmadığı için Türkçe okunabilir; önemli olan ne istendiğini bilerek söylemektir. Arapça metni ezberlemek Hz. Peygamber’in lafzına uymak bakımından güzeldir ve umrede Harem’in kapılarında Arapça okumak kolaydır; ancak anlamını bilmeden ezberden okumaktansa “Allah’ım, bana rahmetinin kapılarını aç” demek daha içtendir. Dua kitaplarındaki Latin harfli okunuşlar Arapça telaffuzun yaklaşık karşılığıdır; bu yazıdaki okunuşlar da Diyanet’in yaygın yazımına uygun verilmiştir. Umre yolculuğu boyunca kullanılan diğer dualar için hac duaları ve yolculuk duası yazılarımıza, programlar için umre turları sayfamıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular