Kurban Duası: Kurban Kesme Duası Okunuşu, Anlamı ve Kurban Keserken Okunacaklar

Kurban duası, kurban kesilirken okunan ayetler, besmele ve tekbir ile kesimden sonra yapılan kabul duasının halk arasındaki ortak adıdır. Kurban Bayramı’nda, hacda ve akika ya da adak kurbanlarında aynı dua düzeni uygulanır; ancak bu duaların hangisinin vacip, hangisinin sünnet olduğu çoğu kez karıştırılır. Bu yazıda kurban kesme duasının okunuşunu ve Türkçe anlamını, besmele ile tekbirin hükmünü, kesimden sonra okunan duayı ve şükür namazını, vekâletle kesilen kurbanda duanın kim tarafından okunacağını, hac kurbanı ile bayram kurbanı arasındaki farkı ve kesim adabını Diyanet İşleri Başkanlığı’nın açıklamalarını esas alarak topladık.

Kurban Duası Nedir?

Kurban duası tek bir metin değildir; kesim öncesinde okunan iki ayet grubu, kesim anında söylenen besmele ve tekbir ile kesimden sonra edilen kabul duasından oluşur. Bunların içinde dinen zorunlu olan tek unsur, kesim anında besmele çekmektir; ayetler ve kabul duası sünnet ya da müstehaptır. Halk arasında “kurban duası” denince çoğunlukla En’âm sûresinin 79. ayeti ile 162 ve 163. ayetleri kastedilir; bu ayetler, kurbanın yalnız Allah için kesildiğini ilan eder. Kurbanın kendisi Hanefî mezhebine göre dinen zengin sayılan her Müslümana vaciptir; dua ise bu vacibin edasına eşlik eden bir sünnet düzenidir. Kurban Bayramı’nın birinci gününden üçüncü günün akşamına kadar kesilen her kurbanda aynı dua düzeni uygulanır; kesim vekâletle yapılsa da, hacda Mina’da kesilse de dua değişmez. Duanın amacı, kesim anını bir kasaplık işi olmaktan çıkarıp Allah’a yakınlaşma niyetiyle yapılan bir ibadete dönüştürmektir; “kurban” kelimesinin “yakınlaşmak” anlamına gelmesi de bunu anlatır.

Kurban keserken ne söylenir?

Kurban keserken zorunlu olan söz “Bismillâhi Allâhü ekber” tekbiridir; besmele Hanefî mezhebine göre vaciptir. Kesimden hemen önce En’âm sûresinin 79. ayeti ile 162 ve 163. ayetlerini okumak, kesimden sonra “Allah’ım, bunu benden kabul et” anlamında dua etmek sünnete uygundur. Duaların Arapça okunması gerekmez; Türkçe anlamı da söylenebilir.

Kurban Kesme Duası Okunuşu ve Anlamı

Kurbanlık hayvan kıbleye yatırıldıktan sonra, kesimi yapan kişi ya da kurban sahibi önce şu ayeti okur:

Okunuşu: İnnî veccehtü vechiye lillezî fatara’s-semâvâti ve’l-arda hanîfen ve mâ ene mine’l-müşrikîn. (En’âm, 6/79)

Anlamı: Ben, hakka yönelmiş olarak yüzümü gökleri ve yeri yaratan Allah’a çevirdim; ben Allah’a ortak koşanlardan değilim.

Ardından kurbanın yalnız Allah için kesildiğini bildiren ayetler okunur:

Okunuşu: İnne salâtî ve nüsükî ve mahyâye ve memâtî lillâhi rabbi’l-âlemîn. Lâ şerîke leh, ve bi-zâlike ümirtü ve ene evvelü’l-müslimîn. (En’âm, 6/162–163)

Anlamı: Şüphesiz benim namazım, kurbanım, hayatım ve ölümüm âlemlerin Rabbi Allah içindir. O’nun ortağı yoktur; bana böyle emrolundu ve ben Müslümanların ilkiyim.

Bu ayetlerden sonra “Allâhümme hâzâ minke ve leke” (Allah’ım, bu sendendir ve senin içindir) denir ve kesim anında “Bismillâhi Allâhü ekber” diyerek hayvan kesilir. Ayetin sonundaki “evvelü’l-müslimîn” ifadesini Hz. Peygamber’e (s.a.s.) özgü sayan âlimler, kurban sahibinin “ve ene mine’l-müslimîn” (ben Müslümanlardanım) demesini tercih etmiştir; Diyanet her iki okuyuşu da aktarır.

Besmele ve Tekbirin Hükmü

Kurban kesilirken besmele çekmek Hanefî mezhebine göre vaciptir; kesen kişi besmeleyi kasıtlı olarak terk ederse kesilen hayvanın eti yenmez. Unutarak terk edilmesi hâlinde ise et helaldir, çünkü hüküm kasta bağlıdır. Besmeleyi kesen kişi söyler; kurban sahibi kesime katılmıyorsa sahibinin ayrıca bir şey söylemesi gerekmez. “Allâhü ekber” tekbiri ise sünnettir ve besmeleyle birlikte söylenir. Şafiî mezhebine göre besmele sünnettir; terk edilmesi hâlinde et yine yenir.

Besmele unutulursa kurban yenir mi?

Hanefî mezhebine göre besmele unutularak terk edilmişse kurban etinin yenmesi helaldir; ancak kasıtlı olarak terk edilmişse et yenmez. Kesen kişinin Müslüman ya da Ehl-i kitap olması ve besmeleyi kesim anında söylemesi esastır. Kesim sırasında tereddüt yaşandıysa durumu müftülüğe sormak en doğrusudur.

Kurban Kesildikten Sonra Okunan Dua ve Şükür Namazı

Hz. Peygamber (s.a.s.) kurban keserken “Bismillah, Allah’ım bunu Muhammed’den, Muhammed’in ailesinden ve ümmetinden kabul et” anlamında dua etmiştir; bu rivayet Müslim’de geçer. Bu örnekten hareketle kesimden sonra kurban sahibi ya da vekili şu duayı okur:

Okunuşu: Allâhümme tekabbel minnî (birden fazla kişi için: minnâ) kemâ tekabbelte min halîlike İbrâhîm ve habîbike Muhammed.

Anlamı: Allah’ım, dostun İbrahim’den ve sevgilin Muhammed’den kabul ettiğin gibi benden (bizden) de kabul et.

Kurban kesildikten sonra iki rekât şükür namazı kılmak müstehaptır; namazdan sonra Fâtiha ve İhlas okuyup kurbanın sevabını sevdiklerinize bağışlayabilir, hane halkı için dua edebilirsiniz. Kurban etinin üçe bölünüp bir bölümünün ihtiyaç sahiplerine, bir bölümünün komşu ve akrabaya, bir bölümünün eve ayrılması da sünnete uygun paylaşımdır. Bayram günleri boyunca farz namazların ardından teşrik tekbirleri getirilir; tekbirlerin okunuşu ve zamanı için arefe günü duası yazımıza bakabilirsiniz.

Kurban kesildikten sonra kaç rekât namaz kılınır?

Kurban kesildikten sonra iki rekât nafile şükür namazı kılmak müstehaptır; zorunlu değildir ve terk edilmesi kurbanı eksiltmez. Namaz kerahat vakti dışında, kesimin hemen ardından ya da gün içinde kılınabilir. Namazdan sonra kabul duası ve sevap bağışlama yapılır.

Vekâletle Kesilen Kurbanda Dua Kim Okur?

Kurbanını bir kuruma ya da bir kişiye vekâlet vererek kestirenler için dua düzeni değişmez; besmele ve tekbiri kesimi yapan kişi söyler, kurban sahibi adına niyet vekil tarafından yapılır. Kurban sahibi kesim anında bulunmasa bile ibadet geçerlidir; Diyanet ve Türkiye Diyanet Vakfı’nın vekâlet yoluyla kurban organizasyonlarında kesim bu şekilde yapılır. Kurban sahibi, kesim günü kendi bulunduğu yerde kabul duasını okuyabilir ve şükür namazı kılabilir; vekâlet verirken kurbanın kimin adına kesileceğini açıkça bildirmek yeterlidir.

Yurt dışında kestirilen vekâlet kurbanlarında kesim, o ülkenin saatine ve bayram gününe göre yapılır; Türkiye Diyanet Vakfı kesimin tamamlandığını kısa mesajla bildirir. Bayramın ilk günü Türkiye’de bayram namazı kılındıktan sonra kesim başladığı için, vekâlet veren kişi kabul duasını bayram namazından sonra herhangi bir saatte okuyabilir. Kurbanın etinden pay almayı isteyenler bunu vekâlet sırasında belirtmelidir; aksi hâlde et tamamen ihtiyaç sahiplerine dağıtılır ve bu da sünnete uygun bir tercihtir. Vekâletle kesilen kurbanın sevabı, kesime katılmakla kazanılan sevaptan eksik değildir; ibadetin özü niyettir.

Vekâletle kesilen kurbanda dua etmek gerekir mi?

Vekâletle kesilen kurbanda besmeleyi kesen kişi söyler; kurban sahibinin ayrıca dua etmesi zorunlu değildir, ancak kabul duası okuması ve şükür namazı kılması müstehaptır. Vekâlet verilirken niyet ve kimin adına kesileceği belirtilmişse kesim anında hazır bulunmamak ibadeti etkilemez.

Hac Kurbanı ile Bayram Kurbanı

Hacda kesilen kurban (hedy) ile bayram kurbanı (udhiye) farklı ibadetlerdir. Temettu ve kıran haccı yapanlar için şükür kurbanı vaciptir ve Harem bölgesinde, Mina yakınındaki kesimhanelerde kesilir; hacılar bunu genellikle Diyanet ya da acente aracılığıyla vekâletle kestirir. Hacda bulunan kişi Hanefî mezhebine göre yolcu sayıldığından bayram kurbanı kesmesi vacip değildir; isterse Türkiye’deki ailesine vekâlet vererek kestirebilir. Hac kurbanının nerede kesildiğini hac nerede yapılır yazımızda, hacda okunan diğer duaları hac duaları yazımızda anlattık.

Akika, Adak ve Şükür Kurbanı Duası

Akika, adak ve şükür kurbanlarında okunan dualar bayram kurbanıyla aynıdır; fark niyettedir. Akika kurbanında niyet çocuk için yapılır ve “Allah’ım, bu kurbanı falanca çocuğumuz için kabul et” anlamında dua edilir. Adak kurbanında niyet adağın konusunu içerir ve etinden adak sahibi ile bakmakla yükümlü olduğu kişiler yiyemez; et tamamen ihtiyaç sahiplerine dağıtılır. Şükür kurbanı ise ulaşılan bir nimet için kesilir ve etinden sahibi de yiyebilir. Her üçünde de besmele vacip, ayetler ve kabul duası sünnettir.

Akika kurbanı duası nasıl okunur?

Akika kurbanında da aynı ayetler, besmele ve tekbir okunur; niyet çocuğun adı anılarak yapılır ve kesimden sonra “Allah’ım, bu akikayı çocuğumuz için kabul et, onu hayırlı evlat eyle” anlamında dua edilir. Kız çocuğu için bir, erkek çocuğu için iki kurban kesilmesi sünnettir; imkânı olmayan tek kurbanla yetinebilir.

Kurban Duasını Ezberlemek ve Kesim Gününe Hazırlanmak

Kurban duası kısa olsa da kesim anının telaşında unutulabilir; bayramdan önce birkaç günlük bir hazırlık yeterlidir. Diyanet’in yayımladığı kurban rehberleri ve cami görevlilerinin bayram öncesi sohbetleri, duayı doğru telaffuzla öğrenmek için en güvenilir kaynaklardır. Aşağıdaki hazırlık listesi, hem duayı hem kesimi sorunsuz geçirmek için önerilir:

• En’âm sûresinin 79 ve 162–163. ayetlerinin okunuşunu ve anlamını bayramdan bir hafta önce tekrar edin; ezberleyemeyenler kâğıda yazıp kesimde okuyabilir.
• Besmele ve tekbirin kesim anında söyleneceğini, kesen kişinin bunu unutmaması gerektiğini kesimden önce hatırlatın.
• Kabul duasının anlamını aile bireylerine anlatın; çocukların kurbanın niçin kesildiğini bilerek izlemesi ibadetin eğitici yönüdür.
• Vekâlet verecekseniz kurumun kesim gününü öğrenin ve o gün kabul duasını okuyup şükür namazını kılın.
• Kesim yerini, bıçakları, ip ve temizlik malzemesini önceden hazırlayın; belediyelerin kesim yerlerini ve saatlerini kontrol edin.

Kurban Kesim Adabı

Duanın yanı sıra kesimin biçimi de ibadetin parçasıdır. Hz. Peygamber (s.a.s.), hayvana iyi davranılmasını ve bıçağın keskin olmasını emretmiştir. Kesimde uyulacak sıra şöyledir:

1. Kurbanlık kesim yerine incitilmeden götürülür; bıçak hayvanın gözü önünde bilenmez ve bir hayvan diğerinin önünde kesilmez.
2. Hayvan sol yanı üzerine, başı kıbleye gelecek şekilde yatırılır; ayakları bağlanır, sağ arka ayak serbest bırakılabilir.
3. Ayetler ve “Allâhümme hâzâ minke ve leke” okunur, kurban sahibi niyet eder.
4. “Bismillâhi Allâhü ekber” denilerek yemek borusu, nefes borusu ve iki şah damarı tek hamlede kesilir.
5. Kanın tamamen akması beklenir; hayvan hareketsiz kalmadan yüzme ve parçalama işlemine başlanmaz.
6. Kesimden sonra kabul duası okunur, iki rekât şükür namazı kılınır ve et paylaştırılır.

Önemli: Kurban, bayram namazı kılınan yerlerde bayram namazından sonra kesilir; namazdan önce kesilen hayvan bayram kurbanı yerine geçmez. Kesim süresi Hanefî mezhebine göre bayramın üçüncü günü akşamına, Şafiî mezhebine göre dördüncü günü akşamına kadardır.

Kurban ne zaman kesilir?

Bayram kurbanı, Kurban Bayramı’nın ilk günü bayram namazından sonra başlayarak Hanefî mezhebine göre üçüncü günün akşamına kadar kesilir; Şafiî mezhebine göre süre dördüncü günün akşamına uzar. Bayram namazı kılınmayan yerlerde sabah namazı vaktinin girmesiyle kesim başlar. Hac kurbanı da aynı günlerde Harem bölgesinde kesilir.

Kurban Duasını Anlayarak Okumak

Kurban duasının özü, En’âm sûresindeki ayetlerin söylediği şeydir: Namaz, kurban, hayat ve ölüm yalnız Allah içindir. Kurban, Hz. İbrahim’in oğlunu Allah için feda etmeye hazır olmasının hatırasıdır; bu yüzden kabul duasında Hz. İbrahim’in adı anılır. Duayı Arapça aslıyla okumak güzeldir, ancak anlamını bilmeden tekrarlamak yerine Türkçe anlamını söylemek de caizdir; Diyanet’e göre asıl olan niyettir ve dua her dilde yapılabilir.

RotaNur olarak hac programlarımızda hac kurbanının vekâlet düzenini ve bayram günlerinin akışını rehber eşliğinde anlatıyoruz; programlar için hac turları sayfamıza bakabilir, sorularınız için iletişim sayfamızdan ya da sayfadaki WhatsApp butonundan 7/24 bize yazabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular