Makâm-ı İbrâhim Nedir, Nerededir? Kur’an’daki Yeri ve Tavaf Namazı

Makâm-ı İbrâhim, Kâbe’nin kapısı tarafında, altın renkli bir muhafaza içinde duran ve Hz. İbrâhim’in ayak izlerini taşıdığı kabul edilen taştır. Kur’an-ı Kerim’de iki ayrı ayette adı geçer; umre ve hacda her tavafın ardından kılınan iki rekât namazın tercih edilen yeri de burasıdır. Bu yazıda Makâm-ı İbrâhim’in ne olduğunu, Kur’an’daki yerini, tavaf namazıyla ilişkisini ve kalabalıkta nasıl davranılacağını Diyanet kaynaklarına dayanarak anlatıyoruz.

Makâm-ı İbrâhim nedir?

“Makâm” kelimesi Arapçada “ayakta durulan yer” anlamına gelir. İslâm kaynaklarında Makâm-ı İbrâhim, Hz. İbrâhim’in oğlu Hz. İsmâil ile birlikte Kâbe’nin duvarlarını yükseltirken üzerine basarak çalıştığı taş olarak anlatılır. Taşın üzerinde ayak izi biçiminde iki çukur bulunur.¹

Taş bugün Kâbe’nin kapısının bulunduğu doğu cephesinin karşısında, kristal ve metal bir muhafaza içinde korunur. Tavaf edenler Kâbe ile Makâm arasından veya Makâm’ın dışından geçerek tavaflarını sürdürür. Kâbe’nin diğer bölümleri için Kâbe’nin bölümleri yazımıza bakabilirsiniz.

Kur’an’da Makâm-ı İbrâhim

Makâm-ı İbrâhim iki ayette açıkça anılır:

• Bakara 2/125: Kâbe’nin insanlar için toplanma ve güven yeri kılındığı bildirildikten sonra “Makâm-ı İbrâhim’den kendinize bir namaz yeri edinin” buyrulur.
• Âl-i İmrân 3/97: Kâbe’de apaçık deliller bulunduğu, bunlardan birinin Makâm-ı İbrâhim olduğu ve oraya girenin güvende olacağı bildirilir.²

Ayetlerin meali ve açıklaması için Diyanet’in Kur’an Yolu tefsirine başvurulabilir.

Tavaf namazı ve Makâm-ı İbrâhim

Umrede veya hacda yapılan her tavaf yedi şavttan oluşur; tavaf bitince iki rekât tavaf namazı kılınır. Bu namaz Hanefî mezhebine göre vâciptir.³ Hz. Peygamber’in tavaftan sonra Makâm-ı İbrâhim’in arkasına geçip namaz kıldığı rivayet edildiği için namazı Makâm’ın arkasında, Makâm ile Kâbe aynı hizada kalacak şekilde kılmak faziletlidir.

Ancak bu bir şart değildir. Tavaf alanı çok kalabalıksa namaz Mescid-i Haram’ın herhangi bir yerinde, hatta Harem bölgesinde başka bir yerde kılınabilir. Diyanet de kalabalıkta tavaf edenlerin önünü kesecek şekilde Makâm’ın arkasında namaza durulmamasını, başkalarına eziyet verilmemesini hatırlatır.³

Tavaf namazı kerahat vaktine denk gelirse

Hanefî mezhebine göre güneşin doğuşu, tam tepede olduğu an ve batışı sırasında namaz kılınmaz. Tavaf bu vakitlerde biterse tavaf namazı kerahat vakti çıktıktan sonra kılınır. Tavafın adımları için tavaf nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.

Makâm-ı İbrâhim’de dua

Tavaf namazından sonra dua etmek güzeldir; bu duanın belirli bir kalıbı yoktur, kişi kendi diliyle dua edebilir. Makâm-ı İbrâhim’e özel olarak “şu duayı okumak gerekir” şeklinde sahih bir bilgi bulunmadığı için sosyal medyada dolaşan “Makâm duası” metinlerine ihtiyatla yaklaşın. Umre boyunca okunabilecek dualar için umrede okunacak dualar yazımız yardımcı olabilir.

Ziyaret ederken dikkat edilecekler

• Muhafazaya yüz sürmek, bez veya mendil sürüp bereket umuduyla saklamak dinde yeri olan bir uygulama değildir; Diyanet kaynakları bu tür davranışlardan kaçınılmasını tavsiye eder.
• Makâm çevresi tavafın en sıkışık noktalarından biridir. Yaşlılar ve çocuklarla birlikte olanlar namazı üst katlarda veya tavaf alanının dışında kılabilir.
• Fotoğraf çekmek için tavaf akışında durmak hem size hem başkalarına risk oluşturur.

Sıkça Sorulan Sorular

1. TDV İslâm Ansiklopedisi, “Makām-ı İbrâhîm”. islamansiklopedisi.org.tr. Erişim: 29.10.2026.
2. Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Meali, Bakara 2/125; Âl-i İmrân 3/97. kuran.diyanet.gov.tr. Erişim: 29.10.2026.
3. Diyanet İşleri Başkanlığı, Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Hac ve Umre Rehberi. hac.diyanet.gov.tr. Erişim: 29.10.2026.