Hac Çeşitleri Nelerdir? İfrad, Temettü ve Kıran Haccı

Hac çeşitleri, hacı adayının hac ile umreyi nasıl bir araya getireceğini ve hangi niyetle ihrama gireceğini belirleyen üç ayrı yapılış şeklidir: ifrad, temettü ve kıran. Üç çeşitte de haccın farzları ve vacipleri aynıdır; farklar niyette, ihramda kalınan sürede, tavaf ve sa’y sayısında ve şükür kurbanı yükümlülüğünde ortaya çıkar. Bu rehberde her bir hac çeşidinin nasıl yapıldığını, hangi durumda hangisinin tercih edildiğini, kurban ve oruç hükümlerini ve çeşitler arasında niyet değişikliğinin mümkün olup olmadığını Hanefî mezhebi ile Diyanet İşleri Başkanlığı’nın açıklamalarını esas alarak karşılaştırma tablosuyla birlikte bulacaksınız.

Hac Çeşitleri Nelerdir?

Hac, eda edilişi bakımından ifrad, temettü ve kıran olmak üzere üçe ayrılır. Bu ayrım, hacı adayının hac aylarında umre yapıp yapmayacağına ve umre ile haccı ayrı ihramlarla mı yoksa tek ihramla mı yerine getireceğine dayanır. Hangi çeşit seçilirse seçilsin ihram, Arafat vakfesi ve ziyaret tavafı haccın farzı olarak değişmez.

• İfrad haccı: Aynı yılın hac mevsimi içinde umre yapılmaksızın eda edilen hacdır.
• Temettü haccı: Aynı yılın hac mevsiminde önce umre yapıp ihramdan çıktıktan sonra yeniden hac için ihrama girilerek yapılan hacdır.
• Kıran haccı: Umre ve haccın ikisine birden niyet edilip tek ihramla yapılan hacdır.

Hac çeşitleri kaç tanedir?

Hac çeşitleri üç tanedir: ifrad, temettü ve kıran. Bu üç yöntem, Hz. Peygamber’in Veda Haccı sırasında ashabın farklı şekillerde ihrama girmesine dayanır ve dört mezhepte de kabul edilir. Mezhepler arasındaki fark, bu çeşitlerden hangisinin daha faziletli olduğu konusundadır.

Hac ayları hangileridir?

Hac ayları, hicrî takvimdeki Şevval ve Zilkade aylarının tamamı ile Zilhicce ayının ilk on günüdür; bu aylara hac ayları denmesinin sebebi, haccın şartı olan ihrama Şevval’den itibaren girilebilmesidir. Kur’an-ı Kerim’de de “Hac (ayları), bilinen aylardır.” buyrulur (Bakara 2/197). Hac çeşidini belirleyen niyet bu aylar içinde yapıldığı için, hac aylarının dışında yapılan umre temettü sayılmaz. Hac takviminin ayrıntıları için hac ne zaman yapılır yazımıza göz atabilirsiniz.

İfrad Haccı Nedir, Nasıl Yapılır?

İfrad haccı, hac mevsimi içinde umre yapılmaksızın yalnız hac menasikinin yerine getirilmesiyle eda edilen hacdır. İfrad haccı yapmak isteyen kişi, Mekke’de ikamet ediyorsa bulunduğu yerde, mikat dışından geliyorsa mikatta sadece hacca niyet ederek ihrama girer; Mekke’ye varınca kudüm tavafını yapar ve ihramdan çıkmaz. Arafat ve Müzdelife vakfelerini yapıp bayram günü Akabe cemresine taş attıktan sonra tıraş olarak ihramdan çıkar, ardından ziyaret tavafını ve sa’yi yapar.

Kudüm tavafı Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre sünnet, Mâlikîlere göre vaciptir. İfrad haccı yapan kişi hac sa’yini dilerse kudüm tavafından sonra, dilerse ziyaret tavafından sonra yapar.

İfrad haccında kurban kesmek gerekir mi?

Hayır. İfrad haccı yapan kimsenin şükür kurbanı kesmesi gerekmez; dilerse nafile olarak kurban kesebilir. Bu nedenle ifrad haccında bayramın birinci günkü sıralama büyük cemreyi taşlama ve tıraş olma şeklinde ilerler. Ancak ihram yasaklarının ihlali gibi sebeplerle gereken ceza kurbanları bu hükmün dışındadır; ihram hâlinde nelerden kaçınılacağını ihram yasakları yazımızda anlattık.

Temettü Haccı Nedir, Nasıl Yapılır?

Temettü haccı, aynı yılın hac mevsiminde önce umre yapıp ihramdan çıktıktan sonra yeniden hac için ihrama girilerek yapılan hacdır. Temettü, “faydalanmak, yararlanmak” anlamına gelir; hacı adayı umre ile hac arasındaki sürede ihramdan çıkarak ihram yasaklarından serbest kalır ve bu kolaylıktan faydalanır. Türkiye’den düzenlenen hac organizasyonlarında en yaygın tercih edilen yöntem temettü haccıdır.

1. Umre için ihram Hac aylarında mikatta ya da daha önce yalnız umre için niyet edilir ve telbiye getirilir.
2. Umrenin yapılması Mekke’ye varınca umre tavafı ve sa’y yapılır, ardından tıraş olunarak ihramdan çıkılır.
3. İhramsız bekleme Hac için ihrama girilecek güne kadar ihram yasakları olmadan Mekke’de ibadetle vakit geçirilir.
4. Hac için ihram Arefeden önce, genellikle Terviye günü, bulunulan yerden hac için niyet edilerek yeniden ihrama girilir.
5. Hac menasiki Arafat, Müzdelife ve Mina menasiki yapılır; bayram günlerinde şükür kurbanı kesilir, ziyaret tavafı ve hac sa’yi yerine getirilir.

Temettü haccı yapanların hac için girdikleri ihramdan sonra kudüm tavafı yapmasına gerek yoktur. Hac sa’yi genellikle ziyaret tavafından sonra yapılır. Umrenin adımlarını ayrıntılı olarak umre nasıl yapılır rehberimizde bulabilirsiniz.

Temettü haccında umre yapılır mı?

Evet, temettü haccının ayırt edici özelliği hac aylarında yapılan umredir. Hacı adayı önce umresini tamamlayıp ihramdan çıkar, aynı yıl haccını yapar. Böylece temettü haccı yapan kişi hem umre hem de hac ibadetini yerine getirmiş olur.

Temettü haccı niyeti nasıl yapılır?

Temettü haccında iki ayrı niyet vardır. Mikatta “Allah’ım, senin rızan için umre yapmak istiyorum; onu bana kolaylaştır ve kabul eyle” anlamında umreye niyet edilir. Terviye günü ise aynı şekilde hac için niyet edilir. Niyetin kalben yapılması esastır; niyetin ardından telbiye getirilmesiyle ihrama girilmiş olur. Niyet ve telbiye hakkında ayrıntılar için ihram niyeti yazımıza bakabilirsiniz.

Temettü haccında umreden sonra memlekete dönülürse ne olur?

Hanefî mezhebine göre temettü haccı yapan kişinin umre ile hac arasında ailesinin yaşadığı yere dönmemesi gerekir; şükür kurbanını yanında getirmemiş ya da kurban bedelini ilgili kuruma ödememiş bir kişi memleketine dönerse temettü niyeti iptal olur ve yeniden hac için ihrama girdiğinde ifrad haccı yapmış sayılır. Mekke’den Medine gibi mikat sınırı dışındaki bir yere yapılan ziyaretlerde ise İmam Ebû Hanîfe’ye göre temettü devam eder, Ebû Yûsuf ve İmam Muhammed’e göre kişi ifrad haccı yapmış sayılır. Özel bir durumla karşılaşırsanız kafile din görevlisine danışın.

Kıran Haccı Nedir, Nasıl Yapılır?

Kıran haccı, aynı yılın hac mevsiminde umre ve haccın ikisine birden niyet edilip ihrama girilerek tek ihramla yapılan hacdır; kişi umresini tamamladıktan sonra ihramdan çıkmaz, aynı ihramla haccı da eda eder ve kıran haccı yapanların şükür kurbanı kesmesi vaciptir. Kıran, “birleştirmek” anlamına gelir.

Hanefî mezhebine göre kıran haccı yapan kişi, önce umre için tavaf ve sa’y yapar; ardından hac için kudüm tavafı yapar ve dilerse hac sa’yini bu tavaftan sonra yerine getirir. Bayram günlerinde şükür kurbanını keser, ziyaret tavafını yapar. Diğer mezheplerde kıran haccı yapan kişinin tek tavaf ve tek sa’y ile yetinebileceği görüşü de bulunduğundan, uygulamada kafile din görevlisinin yönlendirmesine uyulmalıdır.

Kıran haccı kimler yapabilir?

Kıran haccı, uzun süre ihramlı kalabilecek ve ihram yasaklarına özenle uyabilecek durumda olan hacı adayları için uygundur. Hac aylarında Mekke’ye, menasike kısa bir süre kala varacak olanlar bu yöntemi tercih edebilir. Hanefî mezhebine göre Mekke’de ve mikat sınırları içinde oturanlar için kıran ve temettü haccı söz konusu değildir; bu kişiler ifrad haccı yapar. Kur’an-ı Kerim’de de umre ile faydalanma hükmü anlatıldıktan sonra “Bu (durum), ailesi Mescid-i Haram civarında olmayanlar içindir.” buyrulur (Bakara 2/196).

Hac Çeşitleri Karşılaştırma Tablosu

Aşağıdaki tablo, hac çeşitleri ve farkları hakkında hızlı bir karşılaştırma sunar.

Hac Çeşidi Sonradan Değiştirilebilir mi?

Hac çeşidi mikatta yapılan niyetle belirlenir; niyetten sonra çeşit değiştirmek yalnız sınırlı durumlarda mümkündür. Hanefî mezhebine göre umre için ihrama giren kişi, tavafın en az dört şavtını yapmadan hacca da niyet ederse haccı kırana dönüşür; dört şavt yaptıktan sonra hacca niyet ederse bu niyet geçersiz olur ve haccı temettü olarak devam eder. Şâfiî mezhebine göre umre niyetiyle ihrama giren kişi, tavafa başlamadan önce hacca da niyet edebilir; bir adım bile olsa tavafa başlamışsa artık hac için niyet edemez.

Temettü ve Kıran Haccında Şükür Kurbanı

Temettü ve kıran haccı yapanların, bir yılda iki ibadeti birlikte yerine getirme nimetine karşılık şükür kurbanı kesmesi vaciptir. Bu kurbanın dayanağı Kur’an-ı Kerim’dir: “Güvende olduğunuz zaman hacca kadar umreyle faydalanmak isteyen kimse, kolayına gelen kurbanı keser. Kurban bulamayan kimse üçü hacda, yedisi de döndüğünüz zaman (olmak üzere) tam on gün oruç tutar.” (Bakara 2/196).

Temettü haccı kurbanı ne zaman kesilir?

Hanefî mezhebine göre şükür kurbanı bayramın ilk üç gününde kesilir, daha önce kesilemez; İmam Ebû Hanîfe’ye göre geciktirilerek daha sonra kesilmesi hâlinde ayrıca bir dem cezası gerekir. Şâfiî mezhebine göre ise temettü kurbanı, umre tamamlandıktan sonra hac için ihrama girmeden önce de kesilebilir ve kesimin son vakti yoktur. Günümüzde kurban kesimi çoğunlukla yetkili kuruluşlar aracılığıyla vekâletle yapılmaktadır; vekâletin nasıl verileceğini kafile görevlilerinizden öğrenin.

Hacdaki kurban memlekette kesilebilir mi?

Hayır. Temettü veya kıran haccına niyet edenlerin keseceği şükür kurbanının Harem bölgesi içinde kesilmesi gerekir; bu kurbanın bayramda kesilen udhiyye kurbanıyla ilgisi olmadığından Harem dışında kesilmesi geçerli değildir. Aynı şekilde hac ve umreyle ilgili ceza kurbanlarının da Harem bölgesinde kesilmesi gerekir.

Kurban kesmeye gücü yetmeyen ne yapar?

Kurban kesmeye maddi gücü yetmeyen temettü veya kıran hacısı, ayette bildirildiği şekilde toplam on gün oruç tutar. Hanefî mezhebine göre bu orucun üç günü hac aylarında, umre için ihrama girdikten sonra ve Arefe günü dahil olmak üzere bayramdan önce; yedi günü ise hac menasiki tamamlandıktan sonra tutulur.

Bayramın Birinci Günü Hac Çeşidine Göre Nasıl İlerler?

Bayramın birinci günü, hac çeşitleri arasındaki farkın en belirgin hissedildiği gündür. Müzdelife vakfesinin ardından Mina’ya gelen hacılar, büyük cemreye yedi taş atarak günün menasikine başlar. Bundan sonraki adımlar ise yapılan hac çeşidine göre değişir.

İfrad haccı yapan kişi taşlamadan sonra doğrudan tıraş olarak ihramdan çıkabilir; dilerse nafile kurban da kesebilir. Temettü ve kıran haccı yapanlar ise önce şükür kurbanlarının kesilmesini bekler, ardından tıraş olur. Hanefî mezhebine göre bu kişiler için taşlama, kurban ve tıraş arasındaki sıraya uymak vaciptir. Kurban kesimi vekâletle yapılıyorsa, tıraş olmadan önce kurbanın kesildiğine dair bilginin kafile görevlilerinden alınması gerekir.

Tıraştan sonra eşler arası yakınlık dışındaki ihram yasakları sona erer. Ziyaret tavafı ise üç hac çeşidinde de ortaktır ve bayram günleri içinde yapılır. Temettü haccı yapanlar hac sa’yini de bu tavafın ardından yerine getirir; kudüm tavafından sonra sa’y yapmış olan ifrad ve kıran hacıları ise hac sa’yini tekrarlamaz. Taşlamanın ayrıntılarını şeytan taşlama yazımızda, Arafat’ta geçirilen günün akışını Arafat vakfesi yazımızda bulabilirsiniz.

Hangi Hac Çeşidi Seçilmeli?

Hac çeşidinin seçiminde en belirleyici unsurlar, hac aylarında kutsal topraklarda ne kadar süre kalınacağı ve hacı adayının uzun süre ihramlı kalıp kalamayacağıdır. Menasikten haftalar önce Mekke’ye varan bir hacı adayı için bu süreyi ihramlı geçirmek zor olabilir. Temettü haccı, bu nedenle uzun programlarda önemli bir kolaylık sağlar.

• Programınız uzunsa ve Mekke’ye menasikten epey önce varacaksanız temettü haccı genellikle en pratik seçenektir.
• Uzun süre ihramlı kalabilecek ve yasaklara titizlikle uyabilecek durumdaysanız kıran haccını değerlendirebilirsiniz.
• Umre yapmadan yalnızca hac niyetiyle yola çıkacaksanız veya Mekke’de ikamet ediyorsanız ifrad haccı söz konusudur.
• Yaşlı ve sağlık sorunu olan hacı adayları için ihramsız geçirilen günler ciddi bir rahatlık sağlar.

Hangi hac çeşidi daha faziletlidir?

Fazilet sıralaması mezheplere göre değişir: Hanefîlere göre kıran, temettü, ifrad; Mâlikîlere göre ifrad, kıran, temettü; Şâfiîlere göre ifrad, temettü, kıran; Hanbelîlere göre ise temettü, ifrad, kıran şeklindedir. Bu görüş ayrılığının kaynağı, Hz. Peygamber’in yaptığı haccın eda şekli konusundaki rivayetlerin farklı olmasıdır. Fazilet farkı, üç çeşidin de geçerli ve makbul olduğu gerçeğini değiştirmez; önemli olan hacı adayının kendi durumuna en uygun yöntemi seçmesidir.

Temettü haccı kaç gün sürer?

Temettü haccının süresi, organizasyonun toplam program süresine bağlıdır. Umre birkaç saat içinde tamamlanabilirken hac menasiki Zilhicce’nin 8. ile 13. günleri arasında yapılır. Umre ile hac arasında geçen süre ise kafilenin Mekke’ye varış tarihine göre değişir.

Hac Çeşitlerinde Sık Yapılan Hatalar

Hac çeşitleriyle ilgili hataların önemli bir kısmı niyet ve ihram kurallarından kaynaklanır. Bu hatalar çoğu zaman ceza gerektirebileceği için dikkatli olmak gerekir:

• Kafilenin temettü programına göre hareket ettiği hâlde mikatta hac ve umreye birlikte niyet etmek,
• Temettü umresinden sonra tıraş olmadan ihram yasaklarını ihlal etmek,
• Kıran haccında umreden sonra ihramdan çıkıldığını zannederek yasaklara aykırı davranmak,
• Şükür kurbanı vacip olduğu hâlde kurban ve tıraş sırasına dikkat etmemek,
• Hacdaki şükür kurbanını memlekette kestirmeye çalışmak,
• İhram yasaklarını yeterince öğrenmeden yola çıkmak.

Haccın gün gün akışını görmek için hac nasıl yapılır rehberimize, hac ile umrenin genel farkları için hac ve umre arasındaki farklar yazımıza göz atabilirsiniz.

Doğru Niyetle Yola Çıkmak

Hangi hac çeşidini seçerseniz seçin, niyetinizi doğru yapmak ve menasiki önceden öğrenmek ibadetinizi huzurla tamamlamanızı sağlar. Kafilenizin programını, kurban düzenini ve ihrama giriş yerini yola çıkmadan önce öğrenmek, kutsal topraklarda tereddüt yaşamanızı önler.

RotaNur olarak programlarımızın hangi hac çeşidine göre planlandığını ve size uygun seçenekleri anlatmaktan memnuniyet duyarız. Programlarımızın ayrıntılarına hac turları sayfamızdan ulaşabilir, aklınıza takılanları iletişim sayfamız aracılığıyla bize iletebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

Bu yazı, aşağıdaki kaynaklar esas alınarak RotaNur editörlüğünce hazırlanmıştır. Dinî hükümlerde Diyanet İşleri Başkanlığı yaklaşımı ve Hanefî mezhebinin görüşü esas alınmıştır; kafile programları ve kurban uygulamaları organizasyona göre değişebileceğinden yola çıkmadan önce kafile görevlilerinizden ve resmî kaynaklardan teyit ediniz.

1. Salim Öğüt, “Hac” (Hacla İlgili Fıkhî Hükümler bölümü), TDV İslâm Ansiklopedisi, 1996. islamansiklopedisi.org.tr. Erişim: 17.09.2026.
2. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “İfrad haccı ne demektir ve nasıl yapılır?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
3. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “Temettu haccı ne demektir ve nasıl yapılır?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
4. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “Kıran haccı ne demektir, nasıl yapılır?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
5. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “Hac ayları hangileridir?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
6. Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Meali, Bakara Sûresi 2/197. kuran.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
7. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “Hac ayları içinde umre yaptıktan sonra mîkāt sınırlarının dışına çıkan kimse, tekrar hac için ihrama girerse bu kişi ifrâd mı yoksa temettu’ haccı mı yapmış olur?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
8. Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Meali, Bakara Sûresi 2/196. kuran.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
9. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “Temettu haccı için umreye niyet eden kişi, haccını kırana dönüştürebilir mi?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
10. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “Hacda kurban ne zaman kesilir?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
11. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “Hacca giden kişinin hacla ilgili kurbanları memleketinde kesilebilir mi?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.
12. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “Şeytan Taşlama, Kurban Kesme, Saç Tıraşı Olma ve Ziyaret Tavafını Yapma Görevleri Arasındaki Tertibin Hükmü Nedir?”, Fetvalar. kurul.diyanet.gov.tr. Erişim: 17.09.2026.