Taif: Hz. Peygamber’in Taif Yolculuğu, Abdullah b. Abbas Camii ve Ziyaret

Taif, Mekke’nin doğusunda, Hicaz dağlarının yüksek kesiminde kurulmuş, Hicaz’ın üç önemli şehrinden biridir; Hz. Peygamber’in peygamberliğin onuncu yılında Sakīf kabilesini İslâm’a davet etmek için gittiği ve hicretin 8. yılında kuşattığı şehir olarak siyerde özel bir yere sahiptir. Bu rehberde Taif’in nerede olduğunu, Hz. Peygamber’in Taif yolculuğunun ve Taif kuşatmasının kaynaklarda nasıl anlatıldığını, Abdullah b. Abbas Camii’ni, şehirdeki diğer tarihî yerleri ve umre programlarındaki yerini kaynaklarıyla ele alıyoruz.

Taif Nerede?

TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Taif, Mekke’nin 88 km doğusunda, Gazvân dağının güney eteklerindeki Vec vadisinde, deniz seviyesinden yaklaşık 1700 m yükseklikte kurulmuştur. Ansiklopedi şehri Arabistan’ın doğu, batı ve güneyden gelen yollarının kesiştiği noktada, Haremeyn’e açılan “doğu kapısı” olarak tanımlar; Taif kış aylarında Hicaz’ın en soğuk yerleşim yeridir ve yazın Mekke eşrafının sayfiye şehri olmuştur.

Suudi Arabistan Medya Bakanlığı’nın ansiklopedisi Saudipedia ise Taif’i Mekke bölgesinin orta doğusunda, Serât dağlarının doğu yamaçlarında, deniz seviyesinden yaklaşık 1800 m yükseklikte gösterir. Aynı kaynak, Mekke ile Taif’i batıdan bağlayan Akabetü’l-Kürr (Hedâ yolu) güzergâhının uzunluğunu 87 km olarak verir. Yükseklik için iki kaynağın verdiği değerler farklıdır; ikisini de kaynaklarıyla aktarıyoruz. Mekke’deki diğer ziyaret noktalarını Mekke’de gezilecek yerler rehberimizde bir arada anlattık.

İslâm Öncesinde Taif ve Sakīf Kabilesi

Ansiklopediye göre şehrin asıl gelişimi, Kasî b. Münebbih ve Benî Sakīf’in bölgeye gelmesiyle başlamıştır. Sakīfliler tarımı ve bağcılığı geliştirmiş, bentler yapmıştır. Câhiliye döneminde Taif, Mekke’den sonra bölgenin önemli bir ticaret ve tarım merkeziydi; İslâm öncesi Arap toplumunda büyük saygı gören Lât putunun kutsal mekânı da buradaydı. Şehrin çevresi surla çevriliydi; surların önemli bir kısmı 1947’de şehir planında yapılan düzenlemelerle ortadan kalkmış, bazı bölümleri aslına uygun biçimde restore edilmiştir.

Hz. Peygamber’in Taif Yolculuğu

TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Mekkeli müşriklerin baskıları ağırlaşınca Hz. Peygamber, davetini Mekke dışındaki bir merkeze götürmeyi düşündü ve peygamberliğin onuncu yılının Şevval ayında (Mayıs-Haziran 620), yanına Zeyd b. Hârise’yi alarak Sakīflileri İslâm’a davet etmek ve himayelerine sığınmak amacıyla Taif’e gitti.

Taifliler bu davete karşı çıktı, Hz. Peygamber’le alay edip onu taşlattılar. Ansiklopedi, Buhârî’deki rivayete dayanarak Hz. Peygamber’in Taif’te yaşadıklarının kendisi için Uhud gününden daha şiddetli olduğunu söylediğini aktarır.

Addâs ve Addâs Mescidi

Taif’teki siyer hatıralarından biri Addâs’la ilgilidir. Saudipedia’ya göre Addâs Mescidi, Vec vadisi yolunda, Ebü’l-Uhayle eteğindeki bahçelerin arasında bulunur ve adını Taif halkından Hz. Peygamber’e ilk iman eden Hristiyan Addâs’tan alır. Aynı kaynak, mescidin Hz. Peygamber’in Taif halkını davet ederken durduğu yere yapıldığının kaydedildiğini belirtir.

Taif Kuşatması

Ansiklopediye göre Sakīfliler, Huneyn Gazvesi’nde (11 Şevval 8 / 1 Şubat 630) Hevâzin ile birlikte Müslümanlara karşı savaşmış, yenilgiden sonra şehirlerine sığınmışlardı. Hz. Peygamber bunun üzerine Taif’i kuşattı.

Kuşatma yaklaşık bir ay sürdü; rivayetlerde süre on beş ile kırk gün arasında farklı verilir. Mancınık ve debbâbe gibi araçlar kullanıldı; Taifliler ok ve kızgın demirle karşılık verdi ve bu sırada on bir sahâbî şehit düştü. Hz. Peygamber kaleden çıkıp Müslümanlara katılan kölelerin âzat edileceğini ilan etti. Kuşatma Zilkade ayının ilk günlerinde kaldırıldı ve Hz. Peygamber 6 Zilkade 8’de (25 Şubat 630) Ci’râne’ye ulaştı.

Ansiklopedinin aktardığına göre dönüş sırasında Hz. Peygamber’den Taiflilere beddua etmesi istenmiş, o ise onlar için hidayet dilemiştir. Ertesi yıl (9/630) Taif heyeti Medine’ye gelerek Müslüman oldu ve heyetin en genç üyesi Osman b. Ebü’l-Âs Taif’e vali tayin edildi. Lât putunun bulunduğu yerde, Hz. Peygamber’in isteğiyle bir mescit inşa edildi. Kuşatmadan dönerken uğranan Ci’râne’yi ve buradaki ihram mescidini Mekke’de gezilecek yerler yazımızda anlattık.

Abdullah b. Abbas Camii

Taif’in bugünkü en bilinen ziyaret noktası, Hz. Peygamber’in amcası Abbas’ın oğlu olan sahâbî Abdullah b. Abbas’ın adını taşıyan camidir. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre İbn Abbas, Kerbelâ olaylarının ardından Mekke’de Abdullah b. Zübeyr’e biat etmeyerek Taif’e çekildi ve yetmiş yaşlarındayken burada vefat etti; cenaze namazını Hz. Ali’nin oğlu Muhammed b. Hanefiyye kıldırdı.

İbn Abbas, Taif kuşatmasında şehit olanların kabirlerinin bulunduğu yere defnedildi. Ansiklopediye göre burada ilerleyen yıllarda Taif’in sembolü hâline gelen ve şehrin çekirdeğini oluşturan Mescidü İbn Abbas inşa edildi. Osmanlı döneminde, 1874’te Taif’te İbn Abbas adına bir vakıf kütüphanesi kuruldu.

Saudipedia, camiyi Taif’teki tarihî camilerin en önde gelenleri arasında sayar: cami Medhûn dağının eteğindedir, bugünkü yapı geç Osmanlı dönemine aittir, yaklaşık kare planlıdır ve arkasında dikdörtgen bir avlu bulunur. İç mekân, üç kemerli bir duvarla iki namaz bölümüne ayrılır; mihrap batı duvarının ortasındadır. Aynı kaynak, Abdullah b. Abbas’ın kabrinin caminin güneybatı kısmında bulunduğunu belirtir.

Taif’in Tarihçesi

TDV İslâm Ansiklopedisi’nde yer alan bilgilere göre Taif’in tarihindeki başlıca dönemler şöyledir:

Taif’te Görülebilecek Diğer Yerler

Saudipedia, Taif’teki tarihî yerler arasında Addâs Mescidi’nin yanı sıra Kantara, Mevkıf, Hubze ve Sidre camilerini, Şübra Sarayı gibi tarihî sarayları, Ukaz Çarşısı’nı ve tarihî barajları sayar. TDV İslâm Ansiklopedisi de Bâbü İbn Abbas gibi şehir kapılarını, sur kalıntılarını ve Osmanlı döneminde sürgün mahkûmlar için cezaevi olarak kullanılan Taif Kalesi’ni anar; Midhat Paşa sürgün cezasını burada çekmiştir.

Taif, gül yetiştiriciliğiyle de tanınır. Saudipedia’ya göre şehirde iki tür gül yetiştirilir, hasat Mart sonunda başlar ve gül suyu mevsiminde buharla damıtılarak elde edilir.

Umre Programlarında Taif

Taif, Mekke’nin şehir içi ziyaret noktalarından değildir; dağ yolunu da kapsayan bir karayolu yolculuğu gerektirir. Bu nedenle umre programlarında genellikle ayrı, günübirlik bir gezi olarak planlanır ve bu gezide çoğunlukla Abdullah b. Abbas Camii ile şehrin tarihî noktaları ziyaret edilir. Programınızda yer alıp almadığını ve süresini önceden öğrenmeniz iyi olur.

Taif ziyareti umre ibadetinin bir parçası değildir; umrenin farzları ve vacipleri Mekke’de yerine getirilir. Ziyaret, siyeri yerinde tanımak için yapılan gönüllü bir ziyarettir. Taif dönüşünde yeniden umre yapmak isteyenlerin ihram yerini ve hükümlerini program rehberinize ve Diyanet’in açıklamalarına göre belirlemesi yerinde olur; mîkat sınırları için mîkat yerleri yazımıza bakabilirsiniz. Mekke’deki ilk davet döneminin merkezi için Darü’l-Erkam, barış antlaşmasının yapıldığı yer için Hudeybiye yazılarımızı da okuyabilirsiniz.

Sabrın ve Duanın Şehri

Taif bugün serin havası ve bahçeleriyle bilinen bir şehirdir. Ancak siyer açısından burası, davetin reddedildiği, taşların atıldığı ve buna rağmen beddua yerine hidayet duasının edildiği yerdir. Taif’e gitme imkânınız varsa Abdullah b. Abbas Camii’nde namaz kılıp bu yolculuğun hatırası üzerinde düşünebileceğiniz bir gün olarak planlamanızı öneririz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

Bu yazı, aşağıdaki kaynaklar esas alınarak RotaNur editörlüğünce hazırlanmıştır. Dinî konularda Diyanet İşleri Başkanlığı ve TDV İslâm Ansiklopedisi yaklaşımı esas alınmıştır; Taif’teki ziyaret düzeni değişebileceğinden yola çıkmadan önce güncel durumu resmî kaynaklardan teyit ediniz.

1. Mustafa Sabri Küçükaşcı, “Tâif”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 39, 2010, s. 443-447. islamansiklopedisi.org.tr. Erişim: 10.11.2026.
2. İsmail Lütfi Çakan, Muhammed Eroğlu, “Abdullah b. Abbas”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 1, 1988, s. 76-79. islamansiklopedisi.org.tr. Erişim: 10.11.2026.
3. Saudipedia (Suudi Arabistan Medya Bakanlığı), “Taif Governorate”. saudipedia.com. Erişim: 10.11.2026.